፱/9 ሕዳር ጉባኤ ኒቅያ 325

፱/9 ሕዳር ጉባኤ ኒቅያ 325

/9 ሕዳር ጉባኤ ኒቅያ 325

ንጉሥ ቆስጠንጢኖስ ብ313 ዓ.ም. ኣብ ሚላኖ ዝኣወጆ ኣዋጅ ንቤተ ክርስቲያን ምሉእ ዕረፍቲ ሃባ፡ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን መሰላ ተሓልዩ ክትሰብክ ክትምህር ስለ ዝተፈቕደላ ኣብያተ ጣዖታት ተዓጽየን ኣብያተ ክርስቲያናት ተኸፍታ። እዚ ክፍለ ጊዜዚ ድማ ዘመነ ሊቃዉንት ተባሂሉ ይጽዋዕ።

ብ325 ዓ.ም. ኣርዮስ ዝተባህለ፡ ዓሌቱ ግሪኻዊ ዓዱ ሊብያ ብትምህርቲ መንፈሳዊ ኮለጅ ኣብ ግብጽን ኣንጾኪያን ትምህርቱ ዝፈጸመ፡ ብመዓርገ ክህነት ዝተመረቐ ኣብ ክፍሊ ስብከት ተዋፊሩ ኪሰብኽ ከሎ፡ ወልድ ፍጡር ብመለኮቱ ዚብል ናይ ክሕደት ቃል ኪምህር ተረኽበ፡ መሠረት መበገሢኡ ኸኣ ኣብ መጽሓፍ ምሳሌ 8:22 ትቤ ጥበብ ፈጠረኒ፡ መቅድመ ኩሉ ተግባሩ፡ ብዚብል ሓረግ ቃል ክሕደቱ ምስ ኣስፍሕፍሐ፡ እቶም ናይ ቀረባ ኣዕርኽቱን መራሕቱን ምኽርን ተግሣዕን እኳ እንተ ኣቕረብሉ፡ ኣብ ክሕደቱ ስለ ዝጸንዐ ናይ ቤተ ክርስቲያን ኣቦታት ዝኾኑ 318 ሊቃዉንት ኣብ ከተማ ኒቅያ ጉባኤ ሠረዖም ብኣቦ መንበር ፖትሪያርክ እለ እስክንድሮስ፡ ኣፈ ጉባኤ ሊቀ ዲያቆን ኣትናቴዎስ ብምዃን ብዝተዛረቦ ቓል ክሕደት ረቲዖም ካብ ቤተ ክርስቲያን ብዉግዘት ፈለይዎ።

ኣርዮስ ምስእለ ዕረቑኒ ኢሉ ኣማለድቲልኣኸ። ቅዱስ እስክንድሮስ ከምዘይትምለስ መምህረይ ነጊሩኒ እዩ ኢሉ ኣብ ልዕሊ ውግዘቱ ውግዘት ወሰኾ።

እለእስክንድሮስ ናብ ቆስጠንጢኖስ ከይዶም ከለዉ፡ “ኣቦየ ኣርዮስ ብዘይ ግብኣኒ ኣውጊዙኒ ይብል ኣሎ” በልዎም። ሓቀኛ እንተ ኾይኑ

ይሟጎተኒ ምስ በልዎም። ኣርዮስ ድማ ተደልዩ ተሳእነ። ድሕሪ ግዜ ግን ተራኸቡ እሞ እለእስክንድሮስ ሓቀኛ ሙዃኑ ተረዲኡ ጉባኤ ክንገብር

በሎም። ኣብ ጉባኤ ከም ዝረትዖ መምህሩ ነጊሩዎ ስለዝነበረ ብሓጎስ ተቐበሎ። ካብ ሚያዝያ 21 ክሳብ መስከረም 21 ኣብ ኒቅያ ተኣከቡ ኢሉ

ኣዋጅ ኣወጀ። ብመስከረም 21፡ 2340 ሊቃውንቲ ተኣከቡ። ስምኩም፡ ሃገርኩም፡ ሃይማኖትኩም ጽሒፍኩም ሃቡኒ በልዎም። እቶም 317 ድማ

ንእለእስንድሮስ መሲሎም ተረኸቡ። ካብ ዚኦም መከራ ዘይተቐበለ ኢደ እግሩ ዘይተቖርጸ ዓይኑ ዘይነቖረ ኣይነበረን። ዕስራን ክልተን ዓመት ምሉእ

ተኣሲሩ ካብ ኣካላቱ እናተቖረጸ ንጣኦት ዝዓጥንሉ ዝነበሩ ናይ መርግስ ኤጲስቆጶስ ቅዱስ ቶማስ ካብኣቶም ሓደ እዩ።

318 ርቱኣነ ሃይማኖት ብሓደ ተኣኪቦም መጽሓፍ ቅዱስን ሚስጢራቱን ክምርምሩ ጀመሩ። ጎይታ ድማ ካብኣቶም ሓደ መሲሉ ኣብ መንጎኦም

እናተረኽበ ዝጎደለ እናመልኣሎም ዘይተረድኦም እናኣቕንዓሎም ምስኦም ይውዕል ነበረ። ንጉስ ድማ ዘደንቕ ኤጲስቆጶስ እናበለ ብስርሑ ይግረም

ነበረ። መግቦም ንኹሎም ማዕረ ገይሩ 318 ይልእኸሎም እሞ እታ ሓንቲ ግን ትምለስ ነበረት። ጎይታ ምዃኑ ድማ በዚ ፈለጡ።

ታሽዓይ ጉባኤ ክፍጸም ከሎ በዚ ዕለት እዚ ብእለእስክንድሮስ መሪሕነት (ኣፈ ጉባኤ) ጉባኤ ተጀመረ። “ንወልድ ፍጡር ትብሎ ዘለኻስ እንታይ እዩ

መረዳእታኻ፧” ኢሉ ምስ ሓተቶ፡ “ትቤ ጥበብ ፈጠረኒ ኣብ መቅድመ ኩሉ ተግባሩ” ጥበብ ኢባ ፈጠረኒ እዩ ዝብል ኢሉ ክጅምር ከሎ፣ እለእስክንድሮስ

ትቕብል ኣቢሉ “እምቅድመ ኣድባር ወኣውግር ወለደኒ” ጎቦታትን ኮረቢትን ከይተፈጥሩ ወለደኒ እውን ይብል እዩ እኮ በሎ፣ ኣርዮስ ከኣ ትቕብል ኣቢሉ

“እወ ይወልዶን ይፈጥሮን” በለ። ምውላድ ምፍጣር ዝኸውን እንተ ኾይኑ ድኣ ንስኻ’ኸ ዝወለድካዮ ስለምንታይ ዘይትፈጥሮ ኢሉ ረትዖ።

ኤጲስቆጶሳት ብውግዘት ንጉስ ብኣዋጅ ምስ ፈለይዎ፣ ብዙሕ ድርሳናትን ተግሳጽን ጽሒፎም፡ ጸሎት ሃይማኖት ክሳብ “ወኣልቦ ማህለቅቱ

ለመንግስቱ”ንመእምናን፡ ግሩም ዝኾነ ቅዳሴ ንካህናት፡ ህንጻ መነኮሳት ንመነኮሳት ጸሓፉ።

ናይ ኣርዮስ መወዳእታኸ ከመይ ኮይኑ እንተተባህለ፧ ሊቃውንቲ ብውግዘት ንጉስ ድማ ብኣዋጅ ምስ ፈለይዎ ኣብ ስደት እንከሎ ኣሚነ፡

ተመሊሰ እየ በለ። እንተድኣ ኣሚንካስ ንስሓ ኣቲኻ ስጋ ወደሙ ተቐበል ሽዑ ክንርእየካ በልዎ። ኣብ ቤተ ክርስቲያን ምስ ኣተወ ካህን ኣሃዱ ኣብ ቅዱስ ክብል ከሎ “ብኣማን ኣብ ቅዱስ” በለ። “ኣሃዱ ወልድ ቅዱስ” ክብል ከሎ ድማ፣ “ከመይ ኢሉ እዩ ፍጡር ምስ ፈጣሪ ማዕረ ዝኸውን እዋይ እዚ ዘይምፍላጥ ክሓስም” በለ። ሽዑ ካብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያን እናኣዕገርገረ ናብ ሽንቲ ቤት ከደ። ክሸይን ኢሉ ኮፍ ምስ በለ ንዋየ ውሽጡ (መዓናጥኡ) ኩሉ ወጺኡ ተዘልዚሉ ሞተ።

እግዚኣብሔር ኣምላኽና ንኣቦታትና ኣብ እምነቶም ዘጽንዐ  ኣብ እምነትና የጽንዓና።

Leave a comment

Send a Comment